Bir yumurtanın size kaça mal olduğunu bilmeden satış fiyatı pazarlığı yapmak, hangi kümesin kâr hangisinin zarar ettiğini görmek mümkün değildir. İyi haber şu: maliyetin büyük kısmı birkaç kalemden oluşur ve bunlar düzenli kayıtla kolayca hesaplanır.
Maliyetin kalemleri
- Yem: Genellikle en büyük kalemdir; çoğu tesiste toplam maliyetin yarısından fazlasını oluşturur.
- Yarka veya civciv: Sürünün alış ya da büyütme maliyeti, verim dönemi boyunca üretilen yumurtalara dağıtılır.
- İşçilik: Kümes, paketleme ve sevkiyat personeli.
- Enerji: Aydınlatma, havalandırma, ısıtma ve yem hazırlama için elektrik ve yakıt.
- İlaç, aşı ve dezenfektan
- Ambalaj: Viyol, koli, palet ve etiket.
- Nakliye, bakım-onarım ve genel giderler
Temel formül
Yumurta başı maliyet = Dönemdeki toplam gider ÷ Dönemde satılabilir yumurta sayısı
Hesabı aylık yapmak en pratik yoldur. Bölen olarak toplanan değil, satılabilir yumurtayı kullanın; kırık ve ıskarta yumurtalar da maliyete dahildir ama satılamaz.
Yem maliyetinin hızlı hesabı
Ay sonunu beklemeden yumurta başı yem maliyetini günlük verilerle hesaplayabilirsiniz:
Yumurta başı yem maliyeti = Tavuk başı günlük yem (kg) × Yem fiyatı (TL/kg) ÷ (Verim ÷ 100)
Örnek: Tavuk başı günde 115 gram yem, yem kilosu 13 TL ve verim %92 ise: 0,115 × 13 = 1,495 TL bir tavuğun günlük yem gideridir. Bunu 0,92'ye böldüğünüzde yumurta başı yem maliyeti 1,63 TL çıkar. Rakamlar örnektir; kendi fiyatlarınızla hesaplayın.
Maliyet hesaplayıcı
Yemin toplam maliyetteki payını kendi geçmiş giderlerinizden bulabilirsiniz. Bu payı bilirseniz, yem maliyetinden toplam maliyete yaklaşık olarak ulaşırsınız.
Yarka maliyetini yumurtaya dağıtmak
Yumurta başı yarka payı = Tavuk başı yarka maliyeti ÷ Tavuk başı dönem boyunca beklenen yumurta
Örnek: Yarka başına maliyet 300 TL ve bir tavuktan verim dönemi boyunca 350 yumurta bekleniyorsa, her yumurtaya yaklaşık 0,86 TL yarka maliyeti düşer. Dönem sonunda kesime giden tavukların satış geliri bu maliyetten düşülebilir.
Burada ölümler önemlidir: erken kaybedilen her tavuk, maliyeti kalan tavukların yumurtalarına yükler. Bu yüzden tavuk-kümes verimi maliyet açısından tavuk-gün veriminden daha gerçekçi bir göstergedir.
Kümes bazında maliyet
Tesis ortalaması iyi görünürken bir kümes zarar ediyor olabilir. Yem tüketimi, verim ve ölüm kümes bazında tutulduğunda yem maliyeti de kümes bazında hesaplanır; sorunlu kümes hemen ortaya çıkar.
Maliyeti düşürmenin yolları
- Yem israfını yakalayın: Tavuk başı tüketimi kümesler arasında karşılaştırın; belirgin fark yemlik ayarı, kemirgen veya kayıt hatası olabilir.
- Verim düşüşünü erken fark edin: Birkaç puanlık düşüş bile yumurta başı maliyeti doğrudan artırır.
- Ölümü takip edin: Her kayıp tavuk, yarka maliyetini diğer yumurtalara yükler.
- Yem alımını planlayın: Silo stoğunu bilmek acil ve pahalı alımların önüne geçer.
- Kırık ve ıskartayı ölçün: Satılamayan her yumurta maliyetin içindedir.
YumurtaATS yem tüketimini, verimi ve ölümü kümes bazında her gün kaydeder; alımları fiyatıyla birlikte tutar. Ayrıntılar için yem ve silo takibi ile stok ve satış takibi sayfalarına bakın.